Payas Sokullu Mehmet Paşa Külliyesi Çevresinde Neler Görülür? Kısa Tarih Rotası
Payas Sokullu Mehmet Paşa Külliyesi çevresinde gezilecek yerler arasında külliyenin arastası ve avlusu, Payas Kalesi, tarihî zeytin ağacı ve sahile yakın Cin Kule bulunur. İlk üç durak aynı tarihî çekirdek içinde görülebilir; Cin Kule içinse araçla kısa bir geçiş yapmak daha pratiktir.
Payas Sokullu Mehmet Paşa Külliyesi çevresinde gezilecek yerler hangi sırayla görülmeli?
- Külliye avlusu ve tarihî zeytin ağacı
- Arasta, cami ve kervansaray bölümü
- Payas Kalesi
- Cin Kule
Rotaya külliyenin avlusundan başlamak, yapılar arasındaki ilişkiyi anlamayı kolaylaştırır. Ardından arasta boyunca ilerleyip cami, hamam ve kervansaray bölümlerini dışarıdan inceleyebilirsiniz. Külliyenin batısındaki Payas Kalesi’ne geçtikten sonra tarihî çekirdekteki yürüyüş tamamlanır. Vakti olanlar son durağa Cin Kule’yi ekleyebilir.
Külliyede hangi bölümlere dikkat edilmeli?
1574 yılında Mimar Sinan’a yaptırılan yapı, yalnızca camiden oluşmaz. İstanbul, Halep, Şam ve Hicaz güzergâhındaki yolcuların ibadet, konaklama, temizlik ve alışveriş ihtiyaçlarına cevap veren bir menzil külliyesi olarak tasarlanmıştır. Payas Kaymakamlığının kültür ve turizm sayfasına göre ana ekseni oluşturan arasta yaklaşık 115 metre uzunluğundadır.
Payas Sokullu Mehmet Paşa Külliyesi çevresinde gezilecek yerler rotasında avludaki tarihî zeytin ağacını atlamayın. Ağacın yanında arasta girişleri, taş kemerler ve yapıların avluya açılışı birlikte görülebilir. Aktif kullanılan bölümlerde ibadet saatlerine ve görevlilerin yönlendirmelerine dikkat edilmelidir.
Payas Kalesi neden rotanın ikinci ana durağı?
Payas Kalesi, külliyenin batısında ve ona çok yakın konumdadır. Kültür ve Turizm Bakanlığının Payas Kalesi kaydında yapının hendekle çevrili olduğu; kervanları, Sürre Alaylarını ve limanı korumak için kullanıldığı belirtilir. Külliye ile kaleyi ayrı iki eser gibi değil, konaklama ve ticaret alanını koruyan ortak bir düzen olarak okumak rotayı daha anlamlı kılar.
Kalenin ziyaret edilebilen bölümleri bakım veya etkinlik nedeniyle değişebilir. Kapalı bir girişle karşılaşırsanız yapıyı dış çevresinden inceleyip hendek, burç ve külliye arasındaki yerleşim ilişkisine odaklanabilirsiniz.
Cin Kule kısa rotaya eklenmeli mi?
Payas Sokullu Mehmet Paşa Külliyesi çevresinde gezilecek yerler için yaklaşık iki saatiniz varsa tarihî çekirdekle yetinebilirsiniz. Yarım saat daha ayırabiliyorsanız sahile yakın Cin Kule’yi ekleyin. Limanı gözetlemek amacıyla kullanılan kule, Payas’ın deniz ticareti ve savunma düzenini tamamlayan yapıdır.
Cin Kule, külliye ve kale kadar bitişik olmadığı için bu bölüme araçla geçmek zaman kazandırır. Böylece rota; kervanların ağırlandığı külliye, güzergâhı koruyan kale ve limanı gözetleyen kule sırasıyla tamamlanır. Payas Sokullu Mehmet Paşa Külliyesi çevresinde gezilecek yerler için bu sıralama, gereksiz geri dönüş yapmadan ilçenin tarihî işlevlerini kısa sürede görmeyi sağlar.